Operasyonel kiralama nedir?
Operasyonel kiralama (faaliyet kiralaması), bir cihazın belirli bir süre aylık kira karşılığında kullanılması ve süre sonunda kiraya verene iade edilmesidir; mülkiyet kiraya verende kalır. 6361 sayılı Kanun faaliyet kiralamasını “finansal kiralama dışında kalan kiralama” olarak tanımlar.
Hazırlayan: Kirasistem. Hazırlanma: 17.10.2026. Güncelleme: 17.10.2026.
Operasyonel kiralama nasıl işler
Kiracı işletme, ihtiyaç duyduğu cihazı (laptop, telefon, yazıcı, el terminali gibi) satın almak yerine belirli bir süre için kiralar. Taraflar kira bedelini, süreyi, teslim ve iade koşullarını bir kira sözleşmesiyle belirler. Türk Borçlar Kanunu kira sözleşmesini, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlar (md.299).
Süre bitince cihaz, teslim alındığı durumda iade edilir; sözleşmeye uygun kullanımdan doğan olağan eskime kiracının sorumluluğunda değildir (TBK md.334). İhtiyaç sürerse sözleşme yenilenebilir ya da cihaz yenisiyle değiştirilebilir.
Operasyonel kiralama şartları ve sözleşmede bakılacaklar
- Süre ve kira bedeli: aylık tutar, KDV durumu, süre boyunca toplam bedel.
- Teslim: tarih, yer, teslim tutanağı ve cihazın kullanıma elverişli durumda teslimi (TBK md.301).
- Kullanım ve özen: kiracının cihazı sözleşmeye uygun ve özenle kullanma yükümlülüğü (TBK md.316).
- Hasar, kayıp ve arıza: kimin ne ölçüde sorumlu olduğu ve yedek cihaz koşulu.
- Erken fesih: süre dolmadan iade edilirse uygulanacak bedel (halk arasında “operasyonel kiralama cezası”).
- İade: iade yeri, gözden geçirme ve eksikliklerin yazılı bildirimi (TBK md.335), veri silme tutanağı.
Finansal kiralamadan farkı
Kirasistem finansal kiralama, finansman, kredi veya ödeme hizmeti sunmaz; bu bölüm yalnız bilgi amaçlıdır. 6361 sayılı Kanun’a göre finansal kiralama, yetkili bir kiralayan tarafından yapılan ve şu hâllerden birini sağlayan kiralamadır: mülkiyetin süre sonunda kiracıya geçmesi, kiracıya rayiç bedelin altında satın alma hakkı tanınması, sürenin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden uzun olması ya da kira ödemelerinin bugünkü değerinin malın rayiç bedelinin yüzde doksanını aşması.
Bu ölçütlerin hiçbirini taşımayan kiralama faaliyet kiralamasıdır. Kirasistem’de talep edilen kiralamalarda süre sonunda mülkiyet devri ya da satın alma hakkı vaat edilmez; cihaz iade edilir.
| Konu | Faaliyet (operasyonel) kiralama | Finansal kiralama (bilgi) |
|---|---|---|
| Süre sonunda cihaz | Kiraya verene iade edilir | Mülkiyet devri ya da düşük bedelle satın alma hakkı olabilir |
| Süre | Ekonomik ömrün küçük bir bölümü (ör. 1–12 ay) | Ekonomik ömrün büyük bölümü olabilir |
| Kim yapabilir | Kiralama işi yapan işletmeler | Yalnız 6361 sayılı Kanun’a göre yetkili kuruluşlar |
| Kirasistem | Talep toplar | Sunmaz |
Muhasebe açısından kısa not
BOBİ FRS uygulayan işletmelerde geleneksel (faaliyet) kiralamada kiracı bakımından varlık ve yükümlülük oluşmaz; kira ödemeleri gider olarak doğrusal biçimde kâr veya zarar tablosuna yansıtılır. TFRS 16 uygulayan şirketlerde kiracı çoğu kiralamayı kullanım hakkı varlığı olarak kaydeder; 12 ay ya da daha kısa süreli ve satın alma opsiyonu içermeyen kiralamalarda bu kayıttan muafiyet seçilebilir. Ayrıntı muhasebe kaydı rehberindedir.
Sık sorulan sorular
Operasyonel kiralama ne demek?
Operasyonel kiralama, bir malın belirli bir süre kira karşılığında kullanılıp süre sonunda kiraya verene iade edildiği kiralamadır; mülkiyet kiraya verende kalır. 6361 sayılı Kanun’da “faaliyet kiralaması” olarak geçer ve finansal kiralama dışında kalan kiralama diye tanımlanır. Laptop, telefon ve yazıcı kiralaması bu türdendir.
Kurumsal kiralama nedir?
Kurumsal kiralama, işletmelerin araç, ofis ekipmanı ya da bilişim ürünü gibi varlıkları satın almadan belirli bir süre kiralayarak kullanmasıdır. Kira bedeli, süre, teslim, hasar ve iade koşulları sözleşmeyle belirlenir. Kirasistem yalnız bilişim ürünleri için ve yalnız işletmelerden kiralama talebi toplar.
Operasyonel kiralama ile finansal kiralama arasındaki fark nedir?
Finansal kiralamada süre sonunda mülkiyet devri, düşük bedelle satın alma hakkı, ekonomik ömrün büyük bölümünü kapsayan süre ya da rayiç bedele yakın toplam kira gibi ölçütlerden biri bulunur ve bu işi yalnız yetkili kuruluşlar yapar. Operasyonel kiralamada cihaz iade edilir. Kirasistem finansal kiralama, finansman, kredi veya ödeme hizmeti sunmaz.
Operasyonel kiralama cezası nedir?
Halk arasında “ceza” denen tutar genellikle erken fesih bedelidir: kiracı cihazı süre dolmadan iade ederse sözleşmede yazan bir bedel ödenir. Tutar ve hesaplama yöntemi sözleşmeye göre değişir. İmzadan önce erken fesih maddesini, gecikme ve hasar bedellerini yazılı olarak görmek ve karşılaştırmak gerekir.
Kaynaklar
- 6361 sayılı Kanun md.3/1-b, ç (faaliyet kiralaması ve finansal kiralama tanımları) ve md.46/2. Erişim: 17.10.2026.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md.299-301, 316, 334-335 (kira sözleşmesi, teslim, özen, geri verme). Erişim: 17.10.2026.
- KGK, BOBİ FRS Bölüm 15 Kiralamalar uygulama dokümanı (geleneksel kiralamada kira ödemeleri gider). Erişim: 17.10.2026.
- KGK, TFRS 16 Kiralamalar (paragraf 5, 6, 8, B8 ve Ek A tanımları). Erişim: 17.10.2026.